İnovasyon, günümüzün hızla değişen iş ortamında kuruluşların hayatta kalması ve büyümesi için kritik bir faktör haline gelmiştir. ISO 56001, bir kuruluşun inovasyon yeteneğini doğrulamak, belirsizlikleri yönetmek ve başarılı inovasyon çıktılarını tesadüf olmaktan çıkarıp sistematik bir yapıya kavuşturmak için tasarlanmış uluslararası bir gereksinim standardıdır. Detaylar için konu ile ilgili ilk blog yazımızı okumanızı öneririz.
Peki kuruluşlar ISO 56001 ile belgelendirilebilmek içi neler yapmaları gerekmektedir? Öncelikle kamu kurumu, belediyeler veya işletmeler fark etmeksizin her ölçekteki kurum ve kuruluş IS0 56001 sertifikasını edinebilirler.
İnovasyon Yönetimi İlkeleri
Öncelikle kurumların benimsemesi gereken bazı ilkeler var. Bir inovasyon yönetim sistemi (İYS) kurmanın temeli, sekiz temel ilkeye dayanmaktadır:
- Değerin Gerçekleştirilmesi: Yeni veya değiştirilmiş çözümlerin benimsenmesiyle finansal veya sosyal değer yaratılmasıdır.
- Gelecek Odaklı Liderler: Her seviyedeki liderin statükoya meydan okuyarak ilham verici bir vizyon oluşturmasıdır.
- Stratejik Yön: İnovasyon faaliyetlerinin kuruluşun ana stratejik hedefleriyle uyumlu olmasıdır.
- Kültür: Değişime açıklığı, risk almayı ve iş birliğini destekleyen ortak değerlerin yarılabilmesidir.
- İçgörülerden Yararlanma: İç ve dış kaynaklardan sistematik olarak bilgi ve içgörü oluşturulmasıdır.
- Belirsizliğin Yönetilmesi: Risklerin sistematik deneyler ve yinelemeli süreçlerle değerlendirilmesidir.
- Uyarlanabilirlik: Yapıların ve süreçlerin bağlamdaki değişikliklere göre zamanında güncellenmesidir.
- Sistem Yaklaşımı: İnovasyon yönetiminin birbiriyle ilişkili unsurlardan oluşan bir bütün olarak ele alınmasıdır.
İnovasyon yönetim sisteminin temelini oluşturan bu sekiz ana ilke, kuruluşun inovasyon yeteneğini sistematik bir yapıya kavuşturmak için bir pusula görevi görür. Bu ilkeler, bir kuruluşun inovasyonu tesadüfi bir faaliyet olmaktan çıkarıp tekrarlanabilir bir yetenek haline getirmesini sağlayan küresel en iyi uygulamaları temsil eder.
İnovasyon Yönetim Sistemi Unsurları: Adım Adım Hazırlık
Firmaların ISO 56001 belgesini alabilmeleri için standardın 10 maddelik yapısını kuruluşlarına entegre etmeleri gerekir. Bu 10 madde arasında kritik 7 unsur aşağıda sunulmuştur:
1. Organizasyonel Bağlam (Madde 4): Kurumlar öncelikle inovasyon hedeflerini etkileyen iç ve dış faktörleri analiz etmelidir. Bu aşamada ilgili tarafların (müşteriler, ortaklar, çalışanlar vb.) ihtiyaç ve beklentileri de belirlenir. Ayrıca sistemin sınırlarını çizen inovasyon niyeti ve kapsamı dokümante edilmelidir.
2. Liderlik (Madde 5): Üst yönetim, inovasyon yönetim sisteminin etkinliği için hesap verebilirlik üstlenmelidir. Bir inovasyon politikası, vizyonu ve stratejisi oluşturulmalı ve bunlar kuruluşun stratejik yönüyle uyumlu hale getirilmelidir. Ayrıca inovasyon rollerine ilişkin sorumluluk ve yetkiler atanmalıdır.
3. Planlama (Madde 6): İnovasyon fırsatlarını ve risklerini ele alacak faaliyetler planlanmalıdır. Bu aşamada ölçülebilir inovasyon hedefleri belirlenmeli ve bu hedeflere ulaşmak için bir inovasyon portföyü yapısı kurulmalıdır.
4. Destek (Madde 7): Sistemin işlemesi için gerekli olan kaynaklar (finans, zaman, altyapı, personel) sağlanmalıdır. Çalışanların inovasyon yetkinlikleri geliştirilmeli ve farkındalıkları artırılmalıdır. Ayrıca fikri mülkiyet yönetimi ve stratejik iş zekâsı gibi destekleyici süreçler kurulmalıdır.
5. Operasyon (Madde 8): İnovasyon süreçlerinin kalbidir. Kuruluşlar, fırsatları tanımlama, kavram oluşturma, kavramları doğrulama (deney/prototip), çözüm geliştirme ve çözümleri kullanıcıya ulaştırma (yayılım) adımlarını içeren operasyonel süreçleri tasarlamalı ve kontrol etmelidir.
6. Performans Değerlendirmesi (Madde 9): Sistemin performansı belirlenen KPI’lar (zaman, başarı oranı, ROI vb.) üzerinden düzenli olarak izlenmeli ve ölçülmelidir. Tarafsız bir iç tetkik gerçekleştirilmeli ve üst yönetim sistemi düzenli olarak gözden geçirmelidir.
7. İyileştirme (Madde 10): Performans değerlendirme sonuçlarına göre sapmalar ve uygunsuzluklar giderilmeli, düzeltici faaliyetler uygulanmalı ve inovasyon yönetim sistemi sürekli olarak iyileştirilmelidir.
Belgelendirme Nasıl Alınır?
Tüm bu hazırlıklar tamamlandıktan sonra bir sertifikasyon kuruluşu aracılığıyla denetim süreci başlar:
- 1. Aşama Denetimi: Dokümantasyonun ve kapsamın standarda hazır olup olmadığı incelenir.
- 2. Aşama Denetimi: Uygulamaya dair saha kanıtları (pilot uygulamalar, fikir akışları, karar kapıları) değerlendirilir.
- Başarılı olan kuruluşlara 3 yıl geçerliliği olan ISO 56001 sertifikası verilir ve sistem yıllık gözetim denetimleriyle takip edilir
